F-35 Lightning II (Türkçesi: Şimşek II) (Joint Strike Fighter / Müşterek Saldırı Uçağı), savaştaki her amaç için farklı uçak geliştirmenin masraflı olmasından dolayı tek bir uçağın tüm görevleri yerine getirmesi amacıyla tasarlanan bir savaş uçağıdır.

ABD deniz ve hava kuvvetlerindeki F-16, A-10, F/A-18 (yeni olan E/F "Super Hornet" varyantları hariç), AV-8B'leri İngiltere ise Harrier'ları bu uçak ile değiştirecektir. Uçağın geliştirme projesinde 9 ülke yer almıştır. Bu ülkeler içinde Türkiye de bulunmaktadır. Türkiye elindeki F-16'ları bu uçak ile takviye edip değiştirecektir. Uçak F-22'de kullanılan teknolojilerden faydalanılarak üretilmiştir. Radardaki izi F-22 kadar küçük olamasa bile günümüz uçaklarından düşüktür. Bunu sağlamak için silah istasyonları gövdenin içine saklanmış, daha keskin geometriye sahip bir gövde tasarımı yapılmış, kompozit malzemelerin kullanım oranı artmış ve özel RAM (Radar Absorbing Material) boyama yapılmıştır. Dikine inip kalkabilmesi için bir modeli de vardır, bu sayede uçak gemilerine ve elverişsiz yerlere rahatlıkla inebilecektir. Uçak gemisine inip kalkarken mancınık ile fırlatılabilmesi ve kanca ile yakalanabilmesi için gövde altı sağlamlaştırılmıştır. Tek kişilik ve tek motorludur.

Neden İhtiyaç Duyuldu

F-35 2040'lı yıllarda dünyanın en önde gelen avcı uçağı olması için tasarlanmıştır. Ayrıca havadan-havaya yeteneği olarak F-22'den sonra gelen tek uçak olarak da planlanmıştır. F-35 tasarlanırken istenilen özellikler ise şunlar olmuştur: Geçmişteki avcılardan dört kat daha fazla etkili havadan havaya mücadele, sekiz kat daha etkili karaya saldırı, üç kat daha etkili stratejik keşif ve hava savunması. Manalı olarak bu yetenekleri geçmişte kalan uçaklardan daha küçük ayak izi (radar izi) ve daha uzun menzille yerine getirmelidir. Ayrıca NATO ülkelerindeki F-16'ların yerini doldurabilecek yeni bir ticari savaş uçağına ihtiyaç vardı. Diğer ülkelere F-22 satışı olmadığından doğal olarak talep bu uçağa yönlenecektir.

Seçilme Süreci

JSF (Joint Strike Fighter / Müşterek Saldırı Uçağı) projesi birçok ihtiyacın dışında var olan genel avcı tiplerini değiştirmek için geliştirildi. Güncel JSF projesi kontratı 16 Kasım 1996'da imzalandı. Lockheed Martin X-35 prototipi diğer aday uçak olan Boeing X-32'ye karşı üstünlük sağladığı için 26 Ekim 2001'de "Sistem Geliştirme ve Gösterim(SDD)" tarafından ödüllendirilmiş ve kontrat bu uçak için imzalanmıştır. Seçilen uçağın ismi Lockheed'in kendi içinde "F-24" düşünülmesine rağmen atanan isim "F-35" olunca Lockheed'e bir sürpriz olmuştur.

Tasarım Süreci

F-35, çift motorlu kardeşi Lockheed Martin F-22 Raptor'dan benzer ana unsurları almakla beraber, daha küçük görünmekle, biraz daha geleneksel ve daha şıktır. Egzoz kanalı tasarımı, ABD'de Deniz Kontrol Gemisi projesi için ihtiyaç duyulan süpersonik VTOL avcı uçağı için teklif edilmiş General Dynamics Model 200(1972) tasarımından ilham alınmıştır. Daha ileri seviyede gelişmiş bir STOVL (F-35B) için Loockhed, Yakovlev'e danışmış ve Yak-141'in tasarım verilerini satın almıştır. ABD Deniz Kuvvetleri'nin başarısız Rockwell XFV-12 dahil olmak üzere 1960'lardan beri denediği çeşitli deneysel tasarımlar üretilmiş ve test edilmiş olmasına rağmen, F-35B ABD için ilk operasyonel bir süpersonik STOVL ve görünmez avcı uçağıdır.

F-35, 31.000 kg maksimum kalkış ağırlığı ve 1.6 Mach üzerinde bir azami hıza sahiptir. Lightning II, yerini alacağı hafif avcılara göre oldukça ağırdır. Boş ve maksimum brüt ağırlıkları, Vietnam savaşı dönemindeki tek motorlu en büyük avcı uçağı olan tek kişilik F-105'e oldukça yakın ve benzerdir. Ancak F-35 sahip olduğu modern motor sayesinde %60 daha fazla itici güç sağlar, böylece güç/ağırlık oranı ve kanata yükleme, göreceli olarak donanımlı bir F-16'ya çok daha yakındır.

Farklı Varyasyonları

Uçağın parçalarının %80'ini paylaşan üç farklı yapılanması üretilmektedir:

  - F-35A, Geleneksel kalkma ve inme (CTOL)

  - F-35B, Kısa kalkış dikey iniş (STOVL)

  - F-35C, Uçak gemileri için tasarlanmış (CV) versiyon

İhracat edilecek ülkelere yönelik degiştirilmiş iki farklı versiyonu bulunmaktadır:

  - F-35I, Israil modifikasyonlarıyla değiştirilmiş F-35A`dır

  - CF-35, Kanada için "yavaşlatma paraşütü" ilave edilip, F-35B/C tipinde "yakıt ikmali sondası" takılmış F-35A`dır.

Fotoğraf Staff Sgt. Katerina Slivinske (üstten itibaren) F-35A, F-35B ve F-35C Valparaiso (Florida) civarında uçarken (Mayıs 2014)

Genel Özellikler

  - Mürettebat: 1

  - Uzunluk: 15.67 m

  - Yükseklik: 4.33 m

  - Kanat açıklığı: 10,65 m

  - Kanat Alanı: 42.7 m²

  - Boş ağırlığı: 13.170 kg A; 14.588 kg B; 14.547 kg C

  - Yüklü ağırlığı: 22,470 kg

  - Azami Kalkış Ağırlığı: 31,800 kg

  - Güç kaynağı: 1× Pratt & Whitney F135 Artyakıcı turbofan,

       - Özgün itme gücü: 28,000 lbf (125 kN)

       - Artyakıcı ile itme gücü: 43,000 lbf (191 kN)

  - Kaldırma Fanı (STOVL): F135 motoru üzerine 1× Rolls-Royce Kaldırma Sistemi(80 kN)

  - Dahili yakıt: F-35A: 8.382 kg; F-35B: 6.352 kg; F-35C: 9.110 kg

Performans

  - Azami hız: 1,6+ Mach (1.932 km/h)

  - Menzil: A: 2.200 km; B: 1.667 km; C: 2.593 km (Dahili yakıt ile birlikte)

  - Servis Tavanı (Azami irtifa): 60,000 ft (18,288 m)

  - Tırmanış değeri: 40.000 fit/dak. (200 m/sn). (tahmini)

  - Muharebe yarıçapı:

       - F-35A: 1.081 km (584 deniz mili)

       - F-35B: 868 km (469 deniz mili)

       - F-35C: 1.138 km (615 deniz mili)

  - Kanat yüklemesi: 446 kg/m²

  - İtici Güç/Ağırlık oranı:

       - Tam dolu yakıt ile: A: 0.89; B: 0.92; C: 0.81

       - %50 Yakıt ile: A: 1.12; B: 1.10; C: 1.01

  - G Limiti:

       - F-35A: 9 G

       - F-35B: 9 G

       - F-35C: 9 G

Silah Sistemleri

  - Top: 1 × General Dynamics GAU-22/A Equalizer, 25 mm (0.984 in), 4-namlulu top, dahili 180 mermi ile beraber(F-35B ve F-35C harici pod ile beraber 220 mermili topa sahiptir.)

  - Silah istasyonları: 6 × harici silah kulesi ( 6,800 kg kapasiteli) kanatlarda ve çift silah kuleli iki adet dahili iç bölüm. Toplam 8.100 kg (18,000 lb) silah yükü aşağıdaki kombinasyonlar ile

       - Füzeler:

             - Havadan Havaya Füze

             - AIM-120 AMRAAM

             - AIM-9 Sidewinder

             - IRIS-T

             - MBDA Meteor

       -  Havadan karaya füzeler:

             - AGM-158 JASSM

             - Brimstone

             - Lockheed Martin JAGM

             - Storm Shadow

             - SOM

       - Anti-gemi füzesi:

             - Naval Strike Missile JSM

             - Long Range Anti-Ship Missile (LRASM)

             - SOM

       - Bombalar:

             - MK-84, MK-83, MK-82 Genel maksat bombaları

             - CBU-100 küme bombasi

             - Paveway serisi lazer güdümlü bombalar

             - GBU-39 SDB küçük çap bombalar

             - JDAM serisi

             - AGM-154 JSOW

Aviyonikler

  - Northrop Grumman AN/APG-81 Aktif Faz Dizinli (AESA) radar

  - Lockheed Martin AAQ-40 Elektro-optik hedefleme sistemi (EOTS)

  - Northrop Grumman AN/AAQ-37 DAS füze ikaz sistemi

  - BAE Systems AN/ASQ-239 (Barracuda) elektronik harp sistemi

  - Harris Corporation MADL haberleşme sistemi

Kaynaklar; lockheedmartin, janes, aeroflight.co.uk, verti-flight, f35.com