Dünyadaki Son Küresel Salgınlar Tekmilli - Teknoloji Haberlerinin Milli Adresi

Dünyadaki Son Küresel Salgınlar

19 Mart 2020
Dünyadaki Son Küresel Salgınlar

1976’da ABD ordusunun New Jersey’de konuşlu Fort Dix yerleşkesinde H1N1 testleri pozitif çıkan iki askerden sonra Amerikan hükumeti başkan Gerald Ford önderliğinde “Birleşik Devletlerdeki her erkek, kadın ve çocuğu” aşılamak üzere bir plan yürürlüğe koydu. Virüs Fort Dix dışında yayılmadığından ve apar topar çatılmış aşı yaklaşık 30 kişiyi öldürmesinden dolayı bu bir felakete dönüşmüştü. 

2009’da tepki daha ılımlıydı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) nisan ayındaki acil halk sağlığı bildirgesinde H1N1 tarafından oluşan hastalıkların kısa hospitalizasyon ve ABD’de 20’den fazla olmayan ölüm oranıyla hafif olmaya eğilimli olduğunu belirtmişti. DSÖ ayrıca, seyahat kısıtlamalarına karşı ve sınır kontrollerine karşı tavsiyelerde bulundu.

5 Mayısa gelindiğinde, 607.778 öğrencili 980 okul salgını yavaşlatmak amacıyla kapatılmıştı. Haziranın sonlarına doğru ABD konuşlu Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi 1 milyon Amerikalının hastalığa maruz kaldığını tahmin etmekteydi. Bu arada, 11 Haziranda DSÖ başkanı Margaret Chan “Dünyanın halihazırda 2009 yılı influenza salgının başlangıcında olduğunu” ve virüsün 74 ülkede yayıldığını ilan etmekteydi. O ayrıca bir aşının yapım aşamasında olduğunu ve “ gelecek aylarda salgının aşısının mümkün olan en yüksek derecede arzını sağlamayı garanti etmek için” gereken tedbirlerin alındığını söylemekteydi. 

Aşının küresel olarak mevcut olduğu kasım ayına geldiğimizde, H1N1 artık zaten düşüşteydi. Ocak ayına gelindiğinde, birçok ülke aşı talebini iptal etmekteydi ve eski sosyal demokrat siyasetçi bir Alman doktor DSÖ’yü “asılsız” bir salgını ilaç şirketlerinin işlerini açmak için ilan ettiği şeklinden yerden yere vuran bir kampanya yürütmekteydi. 

H1N1 dünya nüfusunun %24’ünü enfekte etmişken, bu söylem makul gözükmemekteydi. Toplam ölüm oranı %0,1’lik mevsimsel grip ölüm oranına göre oldukça, tahmini %0,02 ile ondan beş kat daha düşüktü. Ancak, bu temelde H1N1’in influenza tarafından en çok etkilenen 65 yaş üstü nüfusu etkilememesinden kaynaklanmaktaydı. 65 yaş altı için mevsimsel gripten daha fazla tehlikeliydi ve genç nüfuslu Güney Asya ve Afrika ülkeleri için H1N1 salgını Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi’nin tahminlerine göre 151.700 ila 575.500 arasında olan küresel ölüm oranıyla önemli bir problemdi. 

Bu, DSÖ’nün yıllık mevsimsel gripten ölenlerin 390.000 ila 650.000 skalasına göre hala düşüktü.  ABD’de Nisan 2019’dan 2010 Nisana kadar 60,8 milyon insan yeni H1N1 virüsüyle karşılaşmıştı, 274.304 birey hospitalize edilmişti ve bunların 12.469’u ölmüştü. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi böyle tahminleri yapmak için kullandığı istatistiksel modeli 2010’da değiştirdiği için son rakamlar 2011–2012 arasındaki 12.000’lik ve 2017–2018 arasındaki 61.000’lik mevsimsel grip ölümlerle ilgili güncel tahminlerle kıyaslanamamaktadır. Ancak 2008–2009 ve 2009–2010 yılları arsındaki küresel mevsimsel grip ilişkili önceki tahminlere göre iki grip sezonu da ortalamadan daha az ölümcüldü.

Pekala, ülkeler Covid–19’u durdurmaya çalışırken çok daha fazla  eylemde bulunurken H1N1’in küresel boyutta yayılmasına izin vermeleri üzerine düşünülmemiş olmasının nedeni neydi?

Covid–19 ABD’de yayılmasının başlangıcında olduğundan dolayı, H1N1’in yıllık etkileriyle kıyaslanamaz. Covid–19’dan ölenlerin ssayısı şimdiden itibaren yıllık olarak 12.469 olursa, bu büyük bir başarı olarak kabul edilecektir. Meşru olan endişe bunun çok çok daha fazla olabileceği yönündedir, çünkü Covid–19, 2009’daki H1N1 influenzadan etkilenenler için çok daha ölümcüldür.

Bloomberg

kaynak; Justin Fox, Monday(Pazartesi), 16 March(Mart), 2020 - 04:30